ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਬੋਲੀਵੀਆ 'ਚ ਸਵੇਰ ਗੁਵਾਰਾ ਦੀ ਰਾਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ?

(33)
ਅਤੇ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਸੂਰਜ ਐਨਾ ਬੁਰਾ ਹਮਸਫਰ
ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਮੁਸਾਫਿਰ ਲਈ ?

ਅਤੇ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਸੂਰਜ ਐਨਾ ਬੇਰਹਿਮ
ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਬਗੀਚੇ ਖਾਤਰ ?

ਪੰਛੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਮੱਛੀਆਂ
ਚੰਨ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੇ ਜਾਲ 'ਚ ?

ਕੀ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੇ
ਜਾਂ ਆਖਿਰਕਾਰ ਮੈਂ ਲੱਭ ਲਿਆ ਸੀ ਖੁਦ ਨੂੰ ?


(34)
ਚੰਗਿਆਈਆਂ ਜੋ ਮੈਂ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਹਾਂ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕੀ ਸਿਉਂ ਸਕਦਾ ਹਾਂ ਮੈ ਇਕ ਨਵੀਂ ਪੁਸ਼ਾਕ ?

ਕੀ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀਆਂ ਨਦੀਆਂ 
ਵਹਿਣ ਚਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਫਰਾਂਸ 'ਚ ?

ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਬੋਲੀਵੀਆ 'ਚ ਸਵੇਰ
ਗੁਵਾਰਾ ਦੀ ਰਾਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ?

ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਦਿਲ
ਕੀ ਉੱਥੇ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਾਤਲਾਂ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ?

ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕਾਲੇ ਅੰਗੂਰਾਂ ਨੂੰ
ਕੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਹੰਝੂਆਂ ਦੀ ਪਿਆਸ ?


(35)
ਕੀ ਸਾਡੀ ਜਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ ਇਕ ਸੁਰੰਗ
ਦੋ ਧੁੰਦਲੀਆਂ ਵਜਾਹਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ?

ਅਤੇ ਕੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਵਜਾਹਤ
ਦੋ ਹਨੇਰੇ ਤਿਕੋਣਾ ਵਿਚਕਾਰ?

ਅਤੇ ਕੀ ਜਿੰਦਗੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ ਇਕ ਮੱਛੀ ਵਾਂਗ
ਜੋ ਬਣੀ ਸੀ ਇਕ ਪੰਛੀ ਬਣਨ ਲਈ ?

ਕੀ ਵਜੂਦ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਮੌਤ
ਜਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਇਸ ਵਿਚ ਖਤਰਨਾਕ ਚੀਜਾਂ ?


(36)
ਅੰਤ ਵਿਚ ਕੀ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ
ਇਕ ਅੰਤਹੀਣ ਰਸੋਈ ?

ਕੀ ਕਰਨਗੀਆਂ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਕੰਗਰੋਡ ਹੱਡੀਆਂ
ਕੀ ਤਲਾਸ਼ਣਗੀਆਂ ਫਿਰ ਤੋਂ ਤੁਹਾਡਾ ਜਿਸਮ ?

ਕੀ ਤੁਹਾਡੀ ਮੌਤ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ
ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਅਵਾਜ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਰੌਸ਼ਨੀ 'ਚ ?

ਕੀ ਤੁਹਾਡੇ ਕੀੜੇ ਬਣ ਜਾਣਗੇ
ਕੁੱਤੇ ਅਤੇ ਤਿਤਲੀਆਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ?

(37)
ਕੀ ਤੁਹਾਡੀ ਰਾਖ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲੈਣਗੇ
ਚੈਕੋਸਲਵਾਕੀਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਜਾਂ ਕੱਛੂਏ ?

ਕੀ ਤੁਹਾਡਾ ਮੁੱਖ ਗੁਲਨਾਰ ਨੂੰ
ਚੁੰਮੇਗਾ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਜਦੀਕੀ ਬੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ?

ਪਰ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਕਿੱਥੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਮੌਤ
ਉਪਰੋਂ ਜਾਂ ਥੱਲੀਓਂ ?

ਬੀਮਾਰੀ ਦੇ ਬੈਕਟੀਰੀਆਂ ਤੋਂ ਜਾਂ ਕੰਧਾਂ ਤੋਂ
ਜੰਗਾਂ ਤੋਂ ਜਾਂ ਸਰਦੀਆਂ ਤੋਂ ?

(38)
ਕੀ ਯਕੀਨ ਨਹੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ
ਕਿ ਮੌਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਚੋਰੀ ਦੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨਜਦੀਕ ?

ਕੀ ਬਸੰਤ ਦਾ ਇਕ ਚੁੰਮਣ
ਮਾਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ?

ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਯਕੀਨ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ
ਸੋਗ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਸਮਤ ਦਾ ਪਰਚਮ ਲੈ ਕੇ ?

ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਖੋਪੜੀ 'ਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ
ਹੱਡੀਆਂ 'ਚ ਕੈਦ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁਰਖੇ?



(39)

ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਹਾਸੇ 'ਚ
ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਖਤਰਾ ?

ਅਫੀਮ ਦੇ ਖੂਨੀ ਰੇਸ਼ਮ 'ਚ
ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿਖਦਾ ਇਕ ਜੋਖਿਮ ?

ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ ਕਿ ਇਕ ਸੇਬ ਦਾ ਪੌਦਾ
ਖਿੜਦਾ ਹੈ ਸੇਬ ਵਿਚ ਦਫਨ ਹੋ ਜਾਣ ਲਈ ?

ਗੁੰਮਨਾਮੀ ਦੀਆਂ ਬੋਤਲਾਂ ਸੰਗ
ਠਹਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਰੋਂਦੇ ਨਹੀਂ ?

(40)
ਆਪਣੇ ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਖਬਰ ਸੁਣਾਉਣ
ਕਿਸਦੇ ਕੋਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਫਟੇਹਾਲ ਗਿਰਝ ?

ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ
ਇਕ ਤਨਹਾਈ ਮਾਰੀ ਭੇੜ ਦੀ ਉਦਾਸੀ ਨੂੰ ?

ਅਤੇ ਕਬੂਤਰ ਜਦ ਗਾਉਣਾ ਸਿੱਖ ਲੈਂਦੇ ਹਨ
ਤਾਂ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਲ੍ਹਣੇ 'ਚ ?

ਜੇਕਰ ਮੱਖੀਆਂ ਸ਼ਹਿਦ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ
ਤਾਂ ਕੀ ਮੱਧੁਮੱਖੀਆਂ ਬੁਰਾ ਮਨਾਉਂਦੀਆਂ ?

ਪਾਬਲੋ ਨੈਰੂਦਾ

ਅਨੁਵਾਦ - ਮਨਦੀਪ